Borstelloos of koolborstel: wat is het verschil?

Geopende haakse slijper op een werkbank, met een elektromotor en twee koolborstels ernaast

Bij accugereedschap zie je steeds vaker het woord borstelloos. Bij netstroommachines vind je nog veel koolborstelmotoren. Wat is het verschil, en maakt het voor jou uit? Kort gezegd: een borstelloze motor haalt meer werk uit dezelfde accu en heeft minder onderhoud. Een koolborstelmotor is eenvoudiger en goedkoper. Hieronder lees je hoe ze werken en wanneer je welke kiest.

Hoe werkt een koolborstelmotor?

In een koolborstelmotor draait een anker met spoelen binnen een ring van magneten. De stroom komt via twee koolborstels in het anker. Die blokjes koolstof drukken met een veertje tegen de collector, een draaiende ring van koperen segmenten. Bij elke omwenteling schakelt de collector de stroom door naar de volgende spoel, zodat de motor blijft draaien.

Dat werkt al ruim honderd jaar goed, maar er is wrijving. De koolborstels slijten, er ontstaan vonkjes en een deel van de energie gaat op in warmte. Daarom moet je de koolborstels na verloop van tijd vervangen.

Hoe werkt een borstelloze motor?

Bij een borstelloze motor is het omgedraaid. De magneten zitten op het draaiende deel, de spoelen zitten vast in de behuizing. Er is geen collector en er zijn geen koolborstels. Een elektronische schakeling meet steeds de stand van de rotor en stuurt de stroom op het juiste moment naar de juiste spoel.

Omdat er niets schuurt, gaat er minder energie verloren aan wrijving en warmte. En omdat de elektronica de motor aanstuurt, kan die het vermogen aanpassen aan de weerstand die je voelt. Draai je een lange schroef in hard hout, dan geeft de motor meer kracht. Loopt hij onbelast, dan verbruikt hij minder.

De verschillen op een rij

Borstelloos Koolborstel
Looptijd per accu Langer, minder verlies aan wrijving en warmte Korter
Onderhoud Geen koolborstels om te vervangen Koolborstels slijten en moeten worden vervangen
Formaat Vaak korter en lichter bij hetzelfde vermogen Vaak langer en zwaarder
Warmte Blijft koeler onder belasting Wordt sneller warm
Vermogen onder belasting Elektronica past het vermogen aan Vast verloop, zakt eerder in
Prijs Hoger Lager
Reparatie Elektronica kan stuk gaan, dan vervang je een module Eenvoudig, koolborstels zijn goedkoop

Waarom borstelloos vooral bij accugereedschap telt

Bij een accumachine is energie beperkt. Alles wat de motor verliest aan wrijving en warmte, gaat van je looptijd af. Een borstelloze motor haalt meer werk uit dezelfde accu. Dat merk je het meest bij machines die veel stroom vragen, zoals een haakse slijper of een cirkelzaag.

Daarnaast is een borstelloze motor kleiner bij hetzelfde vermogen. Een slagschroevendraaier of boorschroefmachine wordt daardoor korter. Dat helpt als je tussen balken of in een kastje moet werken.

De meeste DCK 20V-machines bij ToolMaestro hebben een borstelloze motor. Is een machine borstelloos, dan staat dat in de productnaam. Bekijk ze bij Accu-gereedschap.

Wanneer een koolborstelmotor prima is

Bij netstroom speelt looptijd geen rol. De stroom komt uit het stopcontact. Een koolborstelmotor is daar een beproefde, goedkope oplossing. Werk je de hele dag op één plek, bijvoorbeeld in de werkplaats, dan is een netstroommachine met koolborstels een verstandige keuze.

Ook bij lichte accumachines die je kort gebruikt, zoals een kleine boorschroefmachine voor in huis, is het verschil in de praktijk klein.

Een voorbeeld op netstroom is de DCK-haakse slijper van 1400 W. Die heeft een koolborstelmotor met toerenregeling, en er zitten twee reservekoolborstels in de doos. Je vindt hem bij Netstroom.

Koolborstels vervangen

Koolborstels zijn slijtdelen. Ze vallen dus niet onder de garantie, maar je kunt ze zelf vervangen of laten vervangen. Tekenen dat ze op zijn:

  • Je ziet meer vonken dan normaal door de ventilatiesleuven.
  • De machine verliest vermogen of hapert.
  • De motor slaat af en toe af en weer aan.
  • Je ruikt een brandlucht.

Vervang koolborstels altijd per paar, ook als er maar één versleten lijkt. Trek eerst de stekker uit het stopcontact. In de handleiding staat hoe je bij de koolborstels komt en vanaf welke lengte je ze vervangt. Reserveonderdelen bestel je los via Onderdelen.

Wat kies je?

  • Accumachine voor dagelijks werk: kies borstelloos. Je haalt meer uit je accu's en hebt geen koolborstels te vervangen.
  • Netstroommachine voor de werkplaats: een koolborstelmotor is prima en goedkoper.
  • Je werkt op wisselende plekken: accu en borstelloos. Geen snoer, geen haspel.

Twijfel je tussen accu en snoer voor een haakse slijper? Lees dan Zo kies je de juiste haakse slijper.

Veelgestelde vragen

Gaat een borstelloze motor langer mee?

Er slijten geen koolborstels, dus het onderhoud is lager. De lagers en de elektronica slijten wel, net als bij elke machine.

Is borstelloos sterker?

Niet per definitie. Het vermogen hangt af van de hele machine. Een borstelloze motor houdt het vermogen onder belasting wel beter vast.

Moet ik bij een borstelloze machine iets onderhouden?

Houd de ventilatiesleuven schoon, zodat de motor en de elektronica gekoeld blijven. Blaas ze af en toe uit met perslucht.

Kan ik koolborstels zelf vervangen?

Bij de meeste machines wel. Volg de handleiding. Wil je het liever laten doen, mail dan naar info@toolmaestro.com.